Nowości Cochrane Rehabilitation, kwiecień 2020

Wpływ ćwiczeń fizycznych na występowanie, nasilenie i czas trwania ostrych infekcji dróg oddechowych

Ostre infekcje dróg oddechowych są główną przyczyną ostrych zachorowań i trzecią co do częstości przyczyną umieralności na świecie. Są odpowiedzialne za co najmniej 6% niepełnosprawności na całym świecie i powodują znaczne obciążenia ekonomiczne. Mogą być spowodowane przez wirusy lub bakterie, i są klasyfikowane jako infekcje górnych dróg oddechowych (obszar od ujścia nozdrzy do strun głosowych) i infekcje dolnych dróg oddechowych (obszar pod strunami głosowymi, w tym płuca). Według Światowej Organizacji Zdrowia ostre infekcje dróg oddechowych są zdefiniowane jako infekcje dróg oddechowych trwające krócej niż 30 dni, a objawy kliniczne to spektrum od zwykłego przeziębienia do zapalenia płuc. Przebieg kliniczny ostrych infekcji dróg oddechowych może być nieprzewidywalny, szczególnie w krajach rozwijających się. Leczenie obejmuje spoczynek, leki objawowe i, jeśli wskazane, antybiotykoterapię. Istotne znaczenie mają są strategie profilaktyki ostrych infekcji dróg oddechowych, od promowania zdrowych przyzwyczajeń , takich jak regularna aktywność fizyczna i, jeśli dostępne, szczepienia, po zaprzestanie szkodliwych nawyków, takich jak palenie. Istnieją przesłanki, że prawidłowo zaplanowany i ustrukturyzowany program ćwiczeń może być przydatny w poprawie stanu zdrowia osób i leczeniu ostrych infekcji dróg oddechowych poprzez zmniejszenie zapadalności, nasilenia i czasu trwania.

Celem systematycznego przeglądu Cochrane była ocena skuteczności ćwiczeń w zakresie zapadalności, nasilenia lub czasu trwania ostrych infekcji dróg oddechowych w populacji ogólnej. Interwencję polegająca na ćwiczeniach fizycznych porównywano z brakiem ćwiczeń lub zwykłym postępowaniem. Główne oceniane wyniki obejmowały liczbę epizodów ostrej infekcji dróg oddechowych w skali rocznej, odsetek uczestników badania, którzy doświadczyli co najmniej jednej ostrej infekcji dróg oddechowych w okresie badania, nasilenie objawów ostrej infekcji dróg oddechowych, liczbę dni objawów w 12-tygodniowej obserwacji oraz liczba dni objawowych na epizod choroby. Drugorzędowymi wynikami były laboratoryjne parametry układu odpornościowego, jakość życia, koszty ponoszone przez pacjenta, uboczne efekty ćwiczeń i wykonywanie zaleceń w grupie interwencji. Niniejszy przegląd jest aktualizacją przeglądu opublikowanego w 2015 r. W bieżącym przeglądzie zidentyfikowano 14 randomizowanych badań kontrolowanych z udziałem 1377 osób w wieku od 18 do 85 lat, w tym osób z przewlekłymi chorobami układu oddechowego. W żadnym z włączonych badań nie porównywano ćwiczeń fizycznych ze zwykłą opieką. Większość badanych interwencji polegała na stosowaniu ćwiczeń aerobowych o umiarkowanej intensywności (chodzenie, trening bieżniowy, jazda na rowerze, lub ich kombinacja) co najmniej trzy razy w tygodniu, przez 30 - 45 minut. Czas obserwacji wynosił od co najmniej 1 tygodnia do maksymalnie 36 tygodni (mediana 12 tygodni).

 Zidentyfikowano dowody niskiej jakości, na efektywność ćwiczeń w postaci zmniejszenia ilości epizodów ostrych infekcji dróg oddechowych oraz odsetka uczestników, którzy doświadczyli co najmniej jednego epizodu w okresie badania. Autorzy znaleźli również niskiej jakości dowody, że ćwiczenia zmniejszają nasilenie objawów ostrej infekcji dróg oddechowych, liczbę dni z objawami w ciągu 12 tygodni okresu obserwacji oraz liczbę dni z objawami na epizod choroby. W odniesieniu do wtórnych wyników badania autorzy znaleźli dowody od umiarkowanej do niskiej jakości, że ćwiczenia fizyczne nie mają wpływu na wskaźniki laboratoryjne układu odpornościowego oraz dowody o umiarkowanej jakości na brak wpływu ćwiczeń na jakość życia i koszty dla pacjenta, oraz niskiej jakości dowody na brak objawów ubocznych i spełniania zaleceń terapeutycznych w grupach interwencji.

Przyczyną redukcji poziomu dowodów były ograniczenia w metodologii na etapie projektów badawczych, ich realizacji i niedokładności wyników. W projektowaniu dalszych randomizowanych kontrolowanych badań ważne jest by zadbać o właściwy dobór pacjentów, zaślepienie oceniających, raportowanie wszystkich analizowanych wyników i rejestrację protokołów badań. Ponadto przyszłe badania powinny obejmować porównanie ćwiczeń fizycznych ze zwykłą opieką. Czytaj dalej...

Zastosowanie biofeedback w leczeniu zespołu jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego jest przewlekłym zaburzeniem czynnościowym manifestującym się bólem brzucha, zaburzeniem rytmu wypróżnień, wzdęciami i dyskomfortem towarzyszącym wypróżnieniom. W przebiegu mogą dominować biegunkę, zaparcia lub oba typy objawów. Choroba dotyczy około 11% populacji światowej, występuje częściej u kobiet. 30% osób dotkniętych konsultuje się z lekarzami. Zespół jelita drażliwego ma związek z dysfunkcją lękową i jest rozpoznawany rzadziej (25%) u osób powyżej 50 roku życia i wpływa na ich jakość życia.

Celem niniejszego systematycznego przeglądu Cochrane była ocena skuteczności i bezpieczeństwa interwencji opartych na sprzężeniu zwrotnym (biofeedback) u osób z zespołem jelita drażliwego. Przeanalizowano osiem randomizowanych kontrolowanych badań opublikowanych w siedmiu artykułach przed lipcem 2019 r. Biofeedback definiuje się jako monitorowanie w czasie rzeczywistym sygnałów fizjologicznych pacjenta poddanego terapii, i przekazywaniu jej jako informacji zwrotnej w celu poprawy objawów i polepszenia wydolności. Do wykorzystywanych objawów należą (i) zmiany temperatury ciała, (ii) przewodnictwo elektryczne skóry, (iii) zmienność rytmu serca, (iv) aktywność mięśni i (v) wzorce oddychania. W badaniach porównywano interwencję biofeedback z pozornym biofeedback, terapia poznawczo-behawioralna, placebo lub brakiem leczenia. W badaniach brało udział 300 osób dorosłych ze zdiagnozowanym zespołem jelita drażliwego. Analizowano poprawę kliniczną objawów zespołu jelita drażliwego, zmiany jakości życia i obecność zdarzeń niepożądanych biofeedback i terapii poznawczej.

Na podstawie analizy nie zidentyfikowano wystarczających dowodów dobrej jakości powalających stwierdzić skuteczność interwencji biofeedback w redukcji objawów zespołu jelita drażliwego. Odnotowano pewne pozytywne wyniki biofeedback, gdy jest on stosowany w wieloskładnikowej interwencji psychologicznej, w porównaniu z grupą kontrolną pozostającą bez leczenia, w zakresie objawów klinicznych, depresji i lęku, ale jakość uzyskanych dowodów jest bardzo niska, a efekt niepewny. Biofeedback może być skuteczniejszy w porównaniu z hipnoterapią. W porównaniu do terapii psychologicznej biofeedback nie zmniejsza ogólnych objawów zespołu jelita drażliwego ani bólu brzucha. Biofeedback, gdy jest stosowany ze standardową terapią i w porównaniu ze standardową terapią samą lub z pozorną biofeedbackiem, może prowadzić do ogólnego zmniejszenia objawów. Istniejące dane dotyczące skuteczności biofeedbacku w przypadku zespołu jelita drażliwego są ograniczone i niepewne. Potrzebne są dobrze zaprojektowane badania, uwzględniające pełne raportowanie procedur zaślepienia uczestników i badaczy, jak również objawów niepożądanych. Czytaj dalej...

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Zdalny kurs BIOMECHANICS4REHAB

Z przyjemnością zawiadamiam o otwarciu naboru na kurs zdalny dotyczący oceny biomechanicznej, przeznaczony dla lekarzy rehabilitacji. Kurs jest organizowany przez Instytut Biomechaniki w Walencji, częściowo finansowany z unijnych środków programu  Leonardo DaVinci (2013-1-TR1-LEO05-47549) i akredytowany przez Europejskie Towarzystwo Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji (ESPRM).  Jest to już czwarta edycja tej interesującej inicjatywy edukacyjnej.

Kurs ma 40 godzin dydaktycznych i będzie się odbywał w okresie 25 maja - 24 lipca 2020.

Zapisy i szczegółowe informacje są dostępne tutaj.  

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

COVID-19 i rehabilitacja *aktualizacja*

Sytuacja epidemiologiczna związana z pandemią SARS-Cov-2 powoduje istotne zmiany w praktyce rehabilitacji w różnych krajach Europy i świata. poniżej znajdą Państwo materiały ilustrujące podejścia tego problemu w różnych krajach, a także publikacje międzynarodowe dotyczące COVID-19 lub bezpośrednio związanej problematyki. Artykuł jest aktualizacją materiału zamieszczonego 27 marca 2020.

1) stanowisko SIMFER (Włoskiego Towarzystwa medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji)

2) Rekomendacje Komitetu Doradczego Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji przy Ministerstwie Zdrowia Republiki Słowenii udostępnione przez dr. Klemena Grabljeveca z University Rehabilitation Institute, Ljubljana, Slovenia

3) wytyczne fizjoterapii oddechowej w COVID-19 na podstawie zasobów Cochrane i BMJ

4) poradnik Zhejiang University School of Medicine (kompendium ogólne dla fachowców ochrony zdrowia zajmujących się pacjentami z COVID-19).

5) rekomednacje z Singapuru na podst. Archives of Physical Rehabilitation Medicine

6) Artykuł opisujący odległy efekt ARDs

7) wytyczne fizjoterapii oddechowej w COVID-19 z Lancashire Teaching Hospital (UK)

8) stanowisko UEMS

9) postępowanie w okresie następującym po fazie ostrej COVID-19: rehabilitacja i opieka paliatywna

10) FIZJOTERAPIA W INTENSYWNEJ OPIECE MEDYCZNEJ Przegląd piśmiennictwa (Chest, 2013)
11) OCENA FUNKCJONALNA OSOBY W STANIE KRYTYCZNYM: OKRES OSTRY, FAZA PO OKRESIE OSTRYM I OKRES PO HOSPITALIZACJI (PRZEGLĄD NARRATYWNY NARZEDZI DIAGNOSTYCZNYCH (Austr Crit Care, 2011)
12) RYZYKO TRANSMISJI OSTREJ INFEKCJI ODDECHOWEJ NA PERSONLE MEDYCZNY W CZASIE WYBRANYCH ZABIEGÓW NA DROGACH ODDECHOWYCH - intubacja, tracheostomia, bronchoskopia, wentylacja, odsysanie dróg oddechowych, inhalacje, fizjoterapia oddechowa, BiPAP, CPAP (PLOS ONE, 2012)
13) DYSPERSJA POWIETRZA PODCZAS KASZLU Z UŻYCIEM MASKI I BEZ NIEJ (PLOS ONE, 2012)
14 i 15) REHABILITACJA PO WYPISIE OSOBY HOSPITALIZOWANEJ ZE STANEM KRYTYCZNYM Z ZESPOŁEM SŁABOŚCI PO INTENSYWNEJ TERAPII (14: J Crit Care, 2015; 15: Cochrane Collaboration systematic review- J Cachexia Sarcopenia Muscle 2016)
16) COVID-19 Raport dla Oddziałów Rehbailitacji Stacjonarnej (American Academy of Physical Medicine and Rehabilitation, 2020)
17) Objawy kardologiczne COVID-19
18) koagulopatie i zespół antyfosfolipidowy w COVID-19
20) Objawy neurologiczne COVID-19
21) COVID-19 u dzieci
22) Remdesivir w leczeniu COVID-19 (One Health, 2020)
23) Charakterystyka kliniczna SARS-CoV-2 - metaanaliza (Clin Virol, 2020)
24) Charakterystyka kliniczna i epidemiologiczna COVID-19 (Lancet, 2020)
25) Charakterystyka kliniczna i ryzyko śmiertelności COVID-19 (Lancet, 2020)
26) Schemat przebiegu zakażeń COVID-19 (Rahme RJ)
27) System ochrony zdrowia wobec epidemii COVID-19 - doświadczenie włoskie (Lancet, 2020)
28) System ochrony zdrowia wobec epidemii COVID-19 - doświadczenie hiszpańskie (Lancet, 2020)
29) Lopinavir–Ritonavir u dorosłych z Covid-19 o cięzkim przebiegu (NEJM, 2020)
30) Chlorochina w COVID-19 (Antiviral Research, 2020)
31) KORONAWIRUSY: ZDOLNOŚĆ PRZETRWANIA NA POWIERZCHNIACH I WRAZLIWOŚĆ NA ŚRODKI BIOBÓJCZE (J Hosp Inf, 2020)
32) COVID-19 i osoby z chorobami nerwowo-mięsniowymi (stanowisko World Muscle Society)
33) FIZJOTERAPIA U OSÓB Z COVID-19 W OKRESIE OSTRYM W FAZIE SZPITALNEJ (J Physiother, 2020)

34) Działania podejmowane w zakresie organizacji rehabilitacji i medycyny fizykalnej w krajach członkowskich ESPRM: wyniki ankiety europejskiej (7.04.2020)

35) Zaproszenie na webinar przygotowany przez ESCMID (The European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases) “COVID-19: An unexpected pandemic challenge to unprepared health care systems”, piątek 10 kwietnia, 16.00 CET.

36) Fizjoterapia oddechowa w COVID-19 (J Physiother 2020); rekomendacje postępwania w okresie podostrym (Turk J PRM 2020)

37 i 38) Przygotowanie systemu rehabilitacji do wyzwań związanych z COVID-19 - przykład włoski (37. Negrini et al. Eur J Phys Rehabil Med, 2020; 38. Boldrini et al. Eur J Phys Rehabil Med, 2020)

39) Koordynacja kierowania pacjentów wymagających pilnej rehabilitacji: udostępnione przez prof. Iuly Treger  M.D., PhD, MHA, Department of Rehabilitation, Soroka Medical University Center 

40) najnowsze wytyczne opublikowane na platformie edukacyjnej MEDSCAPE:  

• wentylacja pacjentów z COVID-19 (European Society of Intensive Care Medicine and the Society of Critical Care Medicine);
• zaopatrzenie dróg oddechowych i intubacja dotchawiczej (Società Italiana di Anestesia Analgesia Rianimazione e Terapia Intensiva (SIAARTI) Airway Research Group and the European Airway Management Society);
• środki bezpieczeństwa osobistego podczas pracy z pacjentami z podejrzeniem lub potwierdzeniem COVID-19 (American Society of Anesthesiologists - ASA);
• przygotowanie stanowiska pracy (Occupational Safety and Health Administration  - OSHA);
• Kontrola infekcji i prewencja COVID-19 w ośrodkach pielęgnacyjnych (Centers for Medicare & Medicaid Services  - CMS)
• Postępowanie podczas ciąży i połogu (International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology)
• Stosowanie masek (US Food and Drug Administration  - FDA)
• Postępowanie w komplikacjach sercowych COVID-19 (American College of Cardiology)

 41) Prof. Henk Stam, Prezydent Europejskiej Akademii Rehabilitacji Medycznej (EARM) wzywa do działania w obliczu wzrostu liczby osób z zespołem zaburzeń po intensywnej terapii (Post Intensive Care Syndrom - PICS) i odnośny artykuł w J Rehabil Med, 2020.
42) Brugliera L. Rehabilitacja pacjentów z COVID-19 (J Rehabil Med, 2020)
43) Khan F. Amatya B. Rehabilitacja medyczna w obliczu panedmii - komentarz (J Rehabil Med, 2020)
44) Vigorito C. COVID-19: konsekwencje dla rehabilitacji kardiologicznej (Monaldi Archives for Chest Disease, 2020)
45) Masiero S. COVID-19, balneterapia, układ odpornościowy człowieka (Int J Biometeorol, 2020)

46) Tur BS, Evick D. Is PRM needed much more for COVID-19 pandemic? (Turk J Phys Med Rehab 2020)

47) Rehabilitacja ze szczególnym uwzględnieniem poprawiania funkcji wentylacyjnej w fazie ostrej i późniejszej OOVID-19 (Kiekens, Eur J Phys Rehabil Med 2020)

48) Przygotowanie systemu rehabilitacji do wyzwań związanych z COVID-19 - Wielka Brytania (Singh, Eur J Phys Rehabil Med 2020)

49) Przygotowanie systemu rehabilitacji do wyzwań związanych z COVID-19 - Szanghai (Zhong, Eur J Phys Rehabil Med 2020)

50) Rola rehabilitacji w pandemii COVID-19 - Jianan Li - były Prezydent ISPRM (Eur J Phys Med Rehabil 2020)
51) COVID-19 i niepełsnopsrawność dzieci. Trabacca A (Eur J Phys Med Rehabil 2020)
52) Wpływ COVID-19 na system rehabilitacji i działalność lekarzy rehabilitacji w Hiszpanii. Chaler J (Eur J Phys Med Rehabil 2020)
53) Telemedycyna w dobie pandemii COVID-19. Negrini S (Eur J Phys Med Rehabil 2020)
54) Zmiana potrzeb w zakresie rehabilitacji - przegląd systematyczny - aktualizacja. Ceravolo MG (Eur J Phys Med Rehabil 2020)

55) cztery artykuły opisujące zespół Guillain Barre w przebiegu COVID-19 (the Lancet, NEJM, J Clin Nerioscience, IDCases) zamiesczone dzięki uważności dr Joanny Jabłońskiej Brudło z Oddziału Pomorskiego PTReh

56) Aerodynamiczna analiza zachowania cząstek wirusa SARS-CoV-2 w aerozolach - ważne z perspektywy bezpieczństwa personelu medycznego Liu Y (Nature, 2020)
57) Objawy kliniczne COVID-19: duża rozpiętość możliwości objawów klinicznych ma wpływ na skutecznośc strategii testowania) Vetter P. (BMJ, 2020)
57a) znaczenie osłabienia smaku i węku w diagnostyce COVID-19. Bénézit F. (Lancet, 2020)
58) Prognostyka pandemii COVID-19. Adam D. (Nature, 2020)

59) rekomendacje WHO w sprawie konsekwencji psychospołecznych i problemów zdrowia psychicznego związanych z pandemią COVID-19

60) COVID-19 i uszkodzenia rdzenia kręgowego (URK) - treść numery specjalnego Spinal Cord Series and Cases: a) medycyna URK w okresie pandemii; b) cechy kliniczne COVID-19 u osób z URK; c) nietypowy przebieg kliniczny COVID-19 w URK; d) skrining i tirage w kierunku COVID-19 u osób z URK; e) Pierwszy przypadek URK z COVID-19 we Włoszech; f) wyniki międzynarodowej ankiety na temat wpływu pandemii SARS Cov-2 na leczenie osób z URK ; g) edytorial: pandemia jako wyzwanie i nowe perspektywy działania; h) pandemia, zmiany klimatyczne i niepełnosprawność związana z URK; i) pandemia i przygotowania do klęski żywiołowej a potrzeby osób z URK: rzeczywistość wybrzeża atlantyckiego    

61) Powrót do sportu po infekcji COVID-19 - ryzyko zapalenia mięśnia serca: a) Shellhorn P. Eur Heart J 2020; b) Dores H. Br J Sports Med 2020

62) Zdaniem eksperta (dr Fotini Soliotis, konsultant reumatolog, Poole Hospital in Dorset): COVID-19 u osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów - artykuł z platformy edukacyjnej Medscape

63) Rehabilitacja po ostrym COVID-19 (Sheehy LM. JMIR Publications, 2020)

64) Zmiany i odzyskiwanie wydolności fizycznej po ciężkim zespole zaburzeń oddechowych w przebiegu COVID-19 (Rooney S. Physical Therapy, 2020)

65) Rola lekarzy rehabilitacji w pandemii COVID-19 (Carda S. European journal of PRM, 2020)

66) wpływ pandemii COVID-19 na populację osób z niepełnosprawnością (Lebrasseur A. Disabil & Health J. 2020)

67) przewlekłe neurospychiatryczne konsekwencje COVID-19 (Erausquin DA. Alzheimer&Dementia 2020)

68) Telerehabilitacja pacjentów z dystrofią Duchenne'a (Sobierajska-Rek et al.: The 3rd International Electronic Conference on Environmental Research and Public Health, 2021)

69) dysfagia po intubacji (Frajkova et al. Dysphagia, 2020)

70) przetrwałe objawy COVID-19 w świetle doświadczeń pacjentów (Gorna R, Lancet, 2021)

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

COVID-19 i rehabilitacja

W związku ze zmianami w systemach działania rehabilitacji w sytuacji zagrożenia epidemiologicznego poniżej zamieszczamy materiały ilustrujące podejścia tego problemu w różnych krajach wyrażając nadzieje, że mogą być inspiracją dla Państwa w Ich decyzjach organizacyjnych i terapeutycznych. Materiały są w języku angielskim:

1) stanowisko SIMFER (Włoskiego Towarzystwa medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji) udostępnione przez Prof. Paolo Boldriniego, byłem Przewodniczącego SIMFRR, Sekretarza generalnego ESPRM)

2) Rekomendacje Komitetu Doradczego Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji przy Ministerstwie Zdrowia Republiki Słowenii udostępnione przez dr. Klemena Grabljeveca z University Rehabilitation Institute, Ljubljana, Slovenia   

3) wytyczne fizjoterapii oddechowej w COVID-19 na podstawie zasobów Cochrane i BMJ 

4) poradnik Zhejiang University School of Medicine (kompendium ogólne dla fachowców ochrony zdrowia zajmujących się pacjentami z COVID-19).

5) rekomednacje z Singapuru na podst. Archives of Physical Rehabilitation Medicine

6) Artykuł opisujący odległy efekt ARDs

7)  wytyczne fizjoterapii oddechowej w COVID-19 z Lancashire Teaching Hospital (UK)

8) stanowisko UEMS

9) postępowanie w okresie następującym po fazie ostrej COVID-19: rehabilitacja i opieka paliatywna

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

XXII Europejski Kongres Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji: Belgrad 2020 - zmiana terminu

Z upoważnienia Organizatorów 22 Europejskiego Kongresu Medycyny Fizycznej i Rehabilitacji (ESPRM 2020) informuję, że na skutek decyzji WHO dotyczących pandemii COVID-19 mając na względzie zdrowie uczestników, ich współpracowników, bliskich i pacjentów ogłaszam wspólną decyzję Przewodniczącej Kongresu i Komitetu Wykonawczego ESPRM o przesunięciu Kongresu na

19 - 23 września 2020 r

Dotychczasowy program, a także miejsce Kongresu nie ulegają zmianie.

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

22 Europejski Kongres Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji (ESPRM 2020), Belgrad, Serbia - warsztaty przedkonferencyjne

Z przyjemnością zawiadamiam o bogatej ofercie przedkonferencyjnych warsztatów organizowanych przy okazji XXII Kongresu ESPRM w Belgradzie.

• Pęcherz neurogenny - interpretacja wyników badania urodynamicznego
• Wprowadzenie do ClinFit (Clinical Functional Information Tool): nowe oparte na ICF narzędzie do pomiaru klinicznego funkcjonowania pacjenta w rehabilitacji
• Analiza chodu osób ze stwardnieniem rozsianym
• Ocena układu krążenia w kontekście ryzyka zdarzeń niepożądanych w trakcie rehabilitacji
• Zastosowanie metod manualnych w leczeniu chorych z dysfunkcją stawu skroniowo-żuchwowego
• odległe skutki raka i efekty niepożądane leczenia chorób nowotworowych
• Specyfika elektrodiagnostyki u dzieci
• Rdzeniowy zanik mięśni - nowe terapie i nowe wyzwania
• Nowe przewlekłe zaburzenia zdrowia w populacji (warsztat poświęcony HIV i pochodnym stanom)
• Współczesne trendy w ocenie i leczeniu zachowawczym dzieci ze skolioza idiopatyczną i innymi deformacjami kręgosłupa
• Wgląd we wkład Sekcji Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji UEMS w opartym na ICF zarzadzaniu rehabilitacją w Europie
• Istotne zagadnienia i wyzwania rehabilitacji onkologicznej
• Modele rehabilitacji onkologicznej i stosowania ćwiczeń u pacjentów z chorobami nowotworowymi
• Wielodyscyplinarna rehabilitacja pacjenta z ciężką chorobą umysłową
• Diagnostyka ultrasonograficzna w medycynie fizykalnej i rehabilitacji
• Mezoterapia w bólach krzyża
• Neurofizjologiczne podstawy fizykoterapii
• Ocena funkcji ręki w chorobie zwyrodnieniowej
• Zaawansowane technologie w rehabilitacji
• Zastosowanie elektrodiagnostyki w lokalizacji uszkodzenia nerwów obwowodowych kończyny górnej i dolnej

Poniżej program warsztatów dostępnych dla uczestników za symboliczna cenę.   

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Nowości Cochrane Rehabilitation (luty 2020)

Nauka czytania u dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną

Niepełnosprawność intelektualna jest definiowana jako iloraz inteligencji (IQ) na poziomie dwóch lub więcej odchyleń standardowych poniżej średniej populacji lub bezwzględny wynik IQ poniżej 70. Niepełnosprawność intelektualna wpływa na funkcjonowanie w obszarze poznawczym (uczenie się, rozwiązywanie problemów, osąd) i adaptacyjnym (czynności podejmowane samodzielnie). Niepełnosprawność intelektualna dotyczy około 1% populacji, przy czym 85% spośród osób z niepełnosprawnością intelektualną reprezentuje łagodny stopień upośledzenia.

Niezbędna w dzisiejszym świecie umiejętność czytania i pisania jest jedną z kompetencji intelektualnych, która bywa trudna do osiągnięcia przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną. Powszechne jest przekonanie, że ułatwienie osiągnięcia umiejętności czytania jest podstawowym warunkiem integracji uczniów ze specjalnymi potrzebami.

Niepełnosprawność intelektualna obejmuje niejednorodną grupę zaburzeń o zróżnicowanym wpływie na rozwój umiejętności. Zdolność czytania i rozumienia koreluje z kompetencjami w zakresie języka mówionego, świadomością fonemiczną, przetwarzaniem fonologicznym, pamięcią roboczą, funkcją wykonawczą i zdolnością wnioskowania. Zrozumienie tych zależności jest istotne w planowaniu opartych na dowodach naukowych programów edukacyjnych. Aktualny przegląd systematyczny Cochrane poświęcony analizie skuteczności interwencji terapeutycznej mającej na celu naukę czytania dla osób z niepełnosprawnością intelektualną ma na celu zebranie naukowych podstaw dla praktyki klinicznej, sposobu nauczania i orientację przyszłych badań w tym zakresie.

Celem pracy była ocena skuteczności interwencji edukacyjnej w zakresie umiejętności czytania u dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną. Do analizy włączono 7 randomizowanych badań opublikowanych przed październikiem 2019 r. pochodzących z USA, Kanady i Wielkiej Brytanii. W 4 badaniach ujawniono źródła finansowania. W analizowanych próbach ogółem wzięło udział 352 uczniów w wieku 4–21 lat z niepełnosprawnością intelektualną. Interwencje w postaci nauki czytania porównano z grupami kontrolnymi (obserwacja bez interwencji, osoby z listy oczekujących, interwencja edukacyjna bez nauki czytania lub interwencja nakierowana jedynie na skupienie uwagi). Obszarami interwencji były: świadomość literowo-dźwiękowa (świadomość fonologiczna i fonika), konwersja dźwięków w słowa (kodowanie semantyki), czytanie słów (przetwarzanie leksykalne), poprawne wymawianie słów pisanych (dekodowanie) oraz budowanie słownictwa (umiejętności językowe). Metody interwencji obejmowały rozpoznawanie słów pisanych i ich wypowiadanie, przy czym stosowane techniki czytania to (a) bezpośrednie, wyraźne instrukcje; (b) modelowanie; (c) ćwiczenia; (d) wyrabianie automatyzmu lub płynności; (e) systematyczne podpowiedzi i ich wycofywanie; (f) korekcyjne informacje zwrotne; oraz (g) strukturalizacja. W przeglądzie omówiono również znaczenie różnych czynników wpływających na rozwój umiejętności czytania. Jako pierwszorzędowe wyniki przyjęto świadomość fonologicznej, umiejętność czytania słów, dekodowania, zdarzenia niepożądane. Jako drugorzędne wyniki uznano płynność w trakcie czytania na głos i umiejętności językowe. Stwierdzono istnienie dowodów na poziomie 1) niskim do umiarkowanego na wpływ interwencji na podstawowe umiejętności czytania; 2) umiarkowanym na wpływ interwencji na świadomość fonologiczną, biegłość w czytaniu na głos i umiejętności językowe; oraz 3) niski na wpływ interwencji na umiejętność dekodowania. W żadnym z badań nie obserwowano skutków ubocznych. Stwierdzono ryzyko stronniczości, głównie ze względu na brak zaślepienia uczestników i/lub osób uczących oraz oceniających wyniki. Wyniki przeglądu dostarczają dowodów, że interwencje mające na celu naukę czytania skutkują niewielką lub umiarkowaną poprawą świadomości fonologicznej, zdolności czytania słów, dekodowania, ekspresji i rozumienia mowy oraz płynności w mówieniu. Wnioski są zbieżne z wynikami wcześniejszych badań.

Niski do umiarkowanego poziom jakości dowodów jest skutkiem ograniczonej liczby badań zakwalifikowanych do przeglądu i małej liczby uczestników. Protokoły przyszłych badań powinny uwzględnić większą liczność prób, spełnienie kryteriów zaślepienia, ukierunkowanej na wieloskładnikową interwencję w nauce czytania. Celem przyszłych przeglądów systematycznych i metaanaliz powinno być opracowanie wytycznych w zakresie czasu trwania interwencji i kwalifikację uczestników reprezentujących szerszy przedział wiekowy oraz segregacja uczestników w grupach wiekowych (przedszkolna, uczniowie szkoły podstawowej, młodzież, młodzi dorośli itp.). Te modyfikacje umożliwiłyby opartą na dowodach poprawę jakości praktyki w zakresie nauki czytania dla szerszego segmentu populacji z niepełnosprawnością intelektualną.

Czytaj dalej

Oczekiwania poprawy stanu zdrowia i przewidywanie wyników u osób z niespecyficznym bólem dolnego odcinka kręgosłupa: przegląd czynników prognostycznych

Ból dolnego odcinka kręgosłupa jest najczęstszą dolegliwością populacji osób dorosłych i główną przyczyną niepełnosprawności. Większość pacjentów cierpi z powodu bólu niespecyficznego, czyli bólu, którego nie można przypisać konkretnej patologii, takiej jak uszkodzenie strukturalne czy zapalenie. 60 - 80% osób z bólem dolnego odcinka kręgosłupa zgłaszających się do lekarza ma ryzyko odczuwania dolegliwości w rocznym okresie obserwacji.

Chociaż dotychczas nie zidentyfikowano najistotniejszych przyczyn większości przypadków niespecyficznych bólów dolnego odcinka kręgosłupa, to jednak stwierdzono szereg czynników powiązanych z gorszym rokowaniem, takich jak podeszły wiek, zły ogólny stan zdrowia, niepełnosprawność, stres, niekorzystny profil behawioralnym zaburzenia poznawcze, wymagająca wysiłku praca i uwikłanie w proces odszkodowawczy. Wykazano ponadto, że adekwatność oczekiwań pacjentów w zakresie wyników leczenia i powrotu do zdrowia mają związek z wynikami leczenia. Biorąc pod uwagę, że jest to potencjalnie modyfikowalny czynnik prognostyczny, aktualny przegląd Cochrane skupia się na tym zagadnieniu.

Celem przeglądu było ustalenie, czy u osób cierpiących na bóle dolnego odcinka kręgosłupa pozytywne oczekiwanie powrotu do zdrowia wpływa na odczuwanie bólu, powrót do aktywności i powrót do pracy po leczeniu. Sześćdziesiąt publikacji spełniło kryteria włączenia, w tym zidentyfikowano 50 badań nadawało się do syntezy opisowej, zaś 24 przedstawiały wyniki do opracowania metaanalitycznego. Ogółem w analizowanych badaniach wzięło udział 30.530 osób.

Stwierdzono obecność dowodów średniej jakości na silny związek pozytywnych oczekiwań na wynik w postaci powrotu do pracy lub utrzymania pracy. Mniej pewne były związki rokowania z poziomem zaburzeń funkcjonalnych i intensywności bólu (umiarkowany związek). Stwierdzono obecność dowodów niskiej jakości na związek oczekiwań pacjenta i klinicznie istotnych wyników leczenia. Konieczne są dalsze badania w celu oceny właściwości psychometrycznych pomiaru oczekiwań pacjentów.

Czytaj dalej

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

14 Światowy Kongres ISPRM 4-9 marca 2020 Orlando, USA

Już za niespełna 5 tygodni rozpocznie się Światowy Kongres ISPRM w Orlando, na Florydzie. To historyczne wydarzenie ma istotne znaczenie dla dynamicznie rozwijającej się na całym świecie specjalizacji medycyny fizykalnej i rehabilitacji. Światowy Kongres odzwierciedla aktualny postęp wiedzy i wywiera wpływ na sposób leczenia, aktywność naukową, edukację i wiele innych ważnych aspektów naszej specjalności.

Dotychczas odnotowano rejestrację ponad 2000 lekarzy rehabilitacji z 75 krajów. Członkowie indywidualni ISPRM przy rejestracji mogą korzystać z 30% zniżki. Aby się zarejestrować kliknij tutaj

Wśród zaproszonych gości na Kongresie wystąpią:

Fary Khan, MD, MBBS

Royal Melbourne Hospital, Australia

Levent Özçakar, MD

Hacettepe University Medical School, Turcja

Dr Fabrisia Ambrosio, MPT

University of Pittsburgh, USA

Dr Stefano Negrini

Cochrane Rehabilitation, Włochy

Gerold Stucki, MD, MS

Swiss Paraplegic Research, Szwajcaria

Dr Walter Frontera

University of Puerto Rico, USA

Dr Jean-Michel Gracies

Hôpital Henri Mondor, Francja

Dr Marta Imamura

WHO, Brazylia

Thierry Deltombe, MD

UCLouvain, Belgia

Dr Yoko Inamoto

Fujita Health University, Japonia

Pełny program Kongresu

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Nowości Cochrane Rehabilitation - styczeń 2020

Interwencje paliatywne u osób ze stwardnieniem rozsianym

Stwardnienie rozsiane (SM) jest postępującą chorobą dotyczącą około 2,3 miliona ludzi na całym świecie. Jest to choroba o tle autoimmunologicznym, zapalnym i wiąże się z procesem demielinizacji struktur mózgu i rdzenia kręgowego. Powoduje deficyty ruchowe, poznawcze i ograniczenia w zakresie wydolności w czynnościach codziennych, które w znaczący sposób wpływają na samodzielność i jakość życia pacjenta. Stwardnienie rozsiane bywa najczęściej rozpoznawane u osób w wieku produktywnym, toteż utrata samodzielności wywiera istotny efekt społeczny powodując znaczące obciążenie dla pacjenta, jego bezpośredniego otoczenia, osób sprawujących opiekę, jak i systemów ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego.

Opieka paliatywna ma na celu poprawę jakości życia zarówno pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, jak i ich rodzin. Interwencje paliatywne są ukierunkowane na ból oraz problemy psychologiczne, duchowe i społeczne osób z SM z niewystarczającą odpowiedzią na zastosowane leczenie. Interwencje w zakresie opieki paliatywnej można podzielić na stosowane we wczesnym okresie choroby, leczenie objawowe poprawiające jakość życia oraz opiekę udzielaną osobom u schyłku życia. Interwencje te są przeprowadzane przez wieloprofesjonalny zespół, w skład którego wchodzą lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci, terapeuci zajęciowi, pracownicy socjalni, psychologowie i osoby duchowne. Opieka paliatywna może być świadczona na różnych poziomach, np. w środowisku zamieszkania, w szpitalach, hospicjach, w ramach opieki dziennej, przychodnianej, czy w domu pacjenta.

Pomimo licznych badań naukowych i wdrożenia wielu metod leczenia mających na celu spowalnianie postępu choroby, SM wciąż stanowi wielki problem dla pacjentów i ich rodzin. Niektóre Wyniki poszczególnych badań nad skutecznością interwencji paliatywnej wykazują ich skuteczność, jednak metaanaliza tych rezultatów może stanowić użyteczne źródło wiedzy dla profesjonalistów z zakresu ochrony zdrowia i osób podejmujących decyzje dotyczące polityki zdrowotnej.

Celem doniesienia jest ocena efektów terapeutycznych i skutków ubocznych interwencji z zakresu opieki paliatywnej u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym w badaniach, gdzie opiekę paliatywną porównano ze standardowym postępowaniem. Do przeglądu zakwalifikowano trzy badania kliniczne z udziałem 146 dorosłych z rozpoznaniem SM o przebiegu nawracającym z remisjami, oraz wtórnie i pierwotnie postępującym. W dwóch badaniach porównywano opiekę paliatywną uwzględniającą interwencję multidyscyplinarną z brakiem terapii, zaś w trzecim z opieką standardową. Obserwacje czyniono w różnych punktach czasowych (12, 16 i 24 tygodni od początku terapii) przyjmując jako wyniki parametry jakości życia związanej ze zdrowiem, zdarzenia niepożądane (ból, zaburzenia snu lub inne), męczliwość, wydolność poznawczą,  nasilenie lęku i depresji, niepełnosprawność, częstość hospitalizacji, oraz czasy przeżycia bez nawrotów i bez progresji.

Wyniki tego przeglądu odzwierciedlają małą ilość przeprowadzonych badań i brak mocnych podstaw do wnioskowania o skuteczności opieki paliatywnej. Uzyskano dowody słabej lub bardzo słabej jakości w odniesieniu do różnic między grupami w których stosowano opiekę paliatywną a grupami kontrolnymi w zakresie jakości życia w odległej obserwacji, częstości zdarzeń niepożądanych i przyjęć szpitalnych. Metodyka analizowanych badań nie uwzględniała pomiarów męczliwości, zmian funkcji poznawczych, przeżycia bez nawrotów ani przeżycia bez progresji choroby.

Uzyskane dowody nie potwierdzają zasadności, ani nie przemawiają przeciw racjonalności rutynowego stosowania interwencji paliatywnej u osób z SM. Przegląd podkreśla niedobór wiedzy na temat skuteczności i bezpieczeństwa wielodyscyplinarnej interwencji paliatywnej. Do czasu opublikowania dalszych badań należy podjąć traktować interdyscyplinarną interwencję paliatywną jako uzupełnienia standardowej opieki uwzględniając potrzeby pacjentów ich bliskich oraz dostępne zasoby.

Istnieje potrzeba przeprowadzenia badań wysokiej jakości z udziałem pacjentów ze wskaźnikiem EDSS <8,0 (mniej nasiloną niepełnosprawnością) w przebiegu SM nad zastosowaniem kompleksowej interwencji paliatywnej (uwzględniającej składowe terapii zorientowanej na funkcje biologiczne, psychiczne i społeczne pacjentów), z prawidłowo określonymi punktami końcowej oceny według wytycznych podanych przez COMET.

Czytaj dalej...

Powtarzalna obwodowa stymulacja magnetyczna w rehabilitacji u osób po udarze

Powtarzalna obwodowa stymulacja magnetyczna (Repetitive peripheral magnetic stimulation - rPMS) to wynik ekspozycji niedowładnych mięśni obwodowych na pole magnetyczne generowane przy użyciu aplikatora cewkowego. Indukcja magnetyczna doprowadza neurony ruchowe do stanu czynnościowego, a  to wywołuje skurcz mięśni. rPMS promuje plastyczność mózgu w wzbudzając aktywność uszkodzonych obwodów neuronalnych. rPMS poprzez bezbolesną stymulację głębokich struktur mięśniowych generuje proprioceptywne (kinestetyczne lub związane z uświadomieniem pozycji w stawach, ruchu i równowagi) sprzężenie zwrotne. Oddziaływanie to jest przeciwwskazane u pacjentów z wszczepionymi urządzeniami takimi jak rozruszniki serca lub głębokie symulatory mózgu.

Każdego roku około 23 miliony osób na świecie doświadcza pierwszego udaru mózgu, co czyni udar trzecią najczęstszą przyczyną utraty lat życia wskutek przedwczesnej śmierci bądź uszczerbku na zdrowiu, u 87% osób dotkniętych wywołując dysfunkcję ruchową przynajmniej jednej kończyny. Przewiduje się, że do 2030 r. 70 milionów osób po udarze będzie potrzebowało długoterminowej rehabilitacji, aby osiągnąć optymalną fizyczną, psychiczną sprawność oraz optymalny poziom uczestnictwa społecznego i zawodowego. Mimo że readaptacja społeczna pozostaje priorytetem w służbie zdrowia, 76% osób rok udarze pozostaje w domu z powodu niepełnosprawności.

Omawiany przegląd jest to aktualizacją przeglądu systematycznego Cochrane z 2017 r. Powodem niniejszego raportu były niejednoznaczność dostępnych informacji na temat skuteczności i bezpieczeństwa rPMS w rehabilitacji osób po udarze mózgu. Jego celem była ocena wpływu rPMS na poprawę czynności życia codziennego i zdolności funkcjonalnych u osób po udarze. Niniejsza analiza obejmuje 4 randomizowane kontrolowane badania porównujące rPMS z pozorną stymulacją, ze stosowaniem innych metod usprawniania lub bez, z udziałem 139 uczestników. Jako punkty końcowe przyjęto wydolność w czynnościach codziennych, czynność kończyny górnej, czynność kończyny dolnej, spastyczność, siłę mięśni i śmiertelność.

Autorzy stwierdzili, że utrzymujący się niewystarczający poziom dowodów nie upoważnia do sformułowania uogólnionego wniosku na temat skuteczności rPMS u osób z udarem mózgu. Żadne z analizowanych badań nie dostarczyło informacji na temat wpływu interwencji na czynności kończyny dolnej lub częstość zdarzeń niepożądanych (w tym ryzyko zgonu). Nadal nie ma dowodów uzasadniających rutynowe użycie rPMS w rehabilitacji osób po udarze mózgu.

Sformułowano wytyczne w projektowaniu przyszłych badań nad zastosowanie rPMS w udarach mózgu. Należy do nich zwiększenie liczebności badanych grup i dopasowanie protokołów badania rPMS (kryteria kwalifikacji, intensywność, czas trwania i częstość stymulacji, czas obserwacji) do badanego punktu końcowego.

Czytaj dalej...

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Społeczność Europejskiej Robotycznej Szkoły Rehabilitacji

Europejska Robotyczna Szkoła Rehabilitacji to  międzynarodowa inicjatywa wspierana przez Europejskie Towarzystwo Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacje i Sekcję Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji UEMS. Szkoła zainicjowała budowę międzynarodowej społeczności w celu harmonizowania i rozpowszechniania wiedzy o robotach w rehabilitacji i utworzenie sieci współpracy między specjalistami rehabilitacji. 

W trymestrze październik 2019 / styczeń 2020 platforma internetowa Szkoły osiągnęła znakomity wynik 95 subskrypcji (z całego świata). Inicjatorzy wyrażają nadzieję, że ta społeczność szybko się rozrośnie, aby zwiększyć wiedzę z zakresu robotyki. 

Aby przyłączyć się do społeczności fachowców zaangażowanych w rehabilitację z zastosowaniem robotów klinij tutaj. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Nowości Cochrane Rehabilitation - grudzień 2019

Z okazji jubileuszu trzylecia Cochrane Rehabilitation o znaczeniu tej inicjatywy i strategii dalszego rozwoju mówią Dyrektor Cochrane Rehabilitation prof. Stefano Negrini, Przewodnicząca komitetu Komunikacji Cochrane Rehabilutation prof. Francesca Gimiliano i Dyrektor Naukowy Fundacji Don Gnocchi, prof. Maria Chiara Carrozza.

Wspomaganie funkcji stania w dystrofii mięśniowej Duchenne'a

Dystrofia mięśniowa Duchenne'a jest najczęstszym schorzeniem nerwowo-mięśniowym dziedzicznie sprzężonym z chromosomem X. Na ogół po ukończeniu 10 roku życia chłopcy z dystrofią Duchenne'a stają się zależni od wózków inwalidzkich. W rehabilitacji tych osób niezbędne jest użycie ortoz i urządzeń wspomagających funkcję stania.

Celem przeglądu Cochrane była ocena użyteczności wyrobów służących do wspomagania funkcji stania takich jak ortozy HKAFO i KAFO na u chłopców i mężczyzn z dystrofią mięśniową Duchenne'a. Zastosowana strategia wyszukiwania zaowocowała identyfikacją 13 publikacji, jednak żadna z nich nie była randomizowaną próba kliniczną o jakości spełniającej kryteria włączenia do analizy.

W aktualnej literaturze naukowej na temat rehabilitacji osób z dystrofią Duchenne'a brakuje solidnie wykonanych badań dotyczących urządzeń wspierających funkcje stania. W praktyce klinicznej można się oprzeć jedynie na uzgodnionych opiniach ekspertów, którzy zalecają stosowanie pasywnych lub wyposażonych w siłowniki urządzeń do utrzymywania postawy stojącej w celu zapobiegania przykurczom i deformacjom zarówno na wczesnym, jak i późnym etapie choroby, kiedy utracone są możliwości chodzenia. Autorzy przeglądu podkreślili konieczność podjęcia dalszych badań dobrej jakości w omawianej kwestii.

Programy ćwiczeń w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) jest przewlekłą, zapalną chorobą tkanki łącznej, która atakuje częściej mężczyzn niż kobiety (stosunek płci wynosi 2:1) obejmując szkielet osiowy i stawy krzyżowo-biodrowe i będąc przyczyną zapalenia stawów krzyżowo-biodrowych oraz wytworzenia syndesmofitów, które prowadzą do dolegliwości bólowych, niepełnosprawności i zesztywnienia kręgosłupa w charakterystycznym ustawieniu.

W leczeniu ZZSK istotną rolę ma postępowanie w celu zmniejszenie bólu i sztywności pleców oraz stawów krzyżowo-biodrowych oraz poprawy funkcji kręgosłupa. Programy postępowania ukierunkowane na na poprawę lub utrzymanie ruchomości kręgosłupa i klatki piersiowej są uznane za integralny element kompleksowego leczenia.

Celem cytowanego systematycznego przeglądu Cochrane była ocena korzyści i działań ubocznych programów ćwiczeń mających na celu poprawę funkcjonowania fizycznego, redukcję bólu, męczliwości oraz korzystny wpływ na ogólną aktywność choroby u osób z ZZSK. Włączono czternaście randomizowanych kontrolowanych badań z udziałem 1579 uczestników (w wieku od 39 do 47 - mediana 45 lat), w których porównywano programy ćwiczeń z brakiem interwencji lub ze standardowym leczeniem.

Analiza prac zaowocowała znalezieniem dowodów dowody umiarkowanej do niskiej jakości wskazujących, że programy ćwiczeń w porównaniu z brakiem interwencji nieznacznie poprawiają funkcjonowanie, redukują ból i nieznacznie zmniejszają aktywność choroby w ocenie pacjenta. Nie jest oczywiste, czy zastosowanie ćwiczeń miał wywiera wpływ na ruchomość kręgosłupa i męczliowść.

Dalsze badania powinny iść w kierunku oceny skuteczności terapii ruchem we wczesnych stadiach choroby, a programy ćwiczeń powinny być oceniane na różnych etapach. Mogłyby one być źródłem cennej wiedzy, czy połączenie leczenia biologicznego i programów rehabilitacyjnych u osób ze świeżo rozpoznanym lub wczesnym ZZSK jest skuteczne w zapobieganiu deformacji i niepełnosprawności.

Rehabilitacja w celu redukcji deficytu uwagi po udarze mózgu

Uwaga to zdolność do skupienia zasobów poznawczych na wybranych aspektach środowiska oraz jako neuronalna gotowość do reagowania na bodźce. W pojęciu uwagi można wyróżnić: czujność (gotowość do reagowania), selektywną uwagę (umiejętność skupienia się na określonych bodźcach przy jednoczesnym ignorowaniu nieistotnych), trwała uwaga (zdolność do utrzymywania koncentracji przez dłuższy czas), uwagę (wzrokowo)-przestrzenną (zdolność rozmieszczania uwagi na obiektach usytuowanych w przestrzeni), i podzielną uwagę (zdolność do jednoczesnego podejmowania wielu zadań).

U 24% do 51% pacjentów wypisanych ze szpitala po udarze mózgu zaburzenia uwagi wpływają na wydolność w codziennych czynnościach, nastrój i jakość życia. Poprawa funkcji poznawczych należy do priorytetów badań naukowych poświęconym osobom po udarze mózgu.

Zaburzenie uwagi może być  związane zarówno z uszkodzeniami przednich struktur mózgu powodujących rozproszenie, jak i tylnych, które mogą powodować np. trudności w zrozumieniu instrukcji. Dla uzyskania optymalnego wyniku funkcjonalnego, rehabilitację w kierunku odzyskania funkcji poznawczych należy zaprojektować indywidualnie. Interwencje mogą być ukierunkowane na przywrócenie funkcji poznawczych i / lub kompensację polegającą na zmniejszenie upośledzenia funkcji poznawczych za pomocą strategii minimalizujących skutki zaburzenia niedoborów uwagi. Skuteczność obu strategii pozostaje niejasna.

Celem omawianego przeglądu Cochrane jest analiza dowodów na efektywność rehabilitacji osób z udarem mózgu w zakresie redukcji deficytów uwagi. Jako wyniki końcowe przyjęto zdolność do wykonywania codziennych czynności, nastrój i jakość życia. Włączono sześć randomizowanych badań kontrolowanych opublikowanych przed lutym 2019 r., z udziałem 223 uczestników mających problemy z uwagą po udarze mózgu. Badania porównywały interwencje poznawcze ukierunkowane na zdolności uwagi ze zwykłą opieką lub brakiem terapii. Wyniki mierzono bezpośrednio po rehabilitacji, jak i po okresie obserwacji. Wyłączono interwencje terapeutyczne nie wymagające skupienia uwagi takie jak leczenie z zastosowaniem programów komputerowych wymagające niewielkiego skupienia uwagi oraz interakcje społeczne. Słuchanie muzyki, medytacja, joga lub zostały także wyłączone.

Mała liczba włączonych badań, niska liczność badanych grup i ryzyko stronniczości w raportowaniu wyników interwencji spowodowały, że jakość dowodów oceniono jako ogólnie bardzo niską do umiarkowanej. Nie było wystarczających danych, aby ocenić, czy leczenie jest bardziej skuteczne w fazie ostrej lub okresie późniejszym. Ponadto nie udało się ustalić, czy na skuteczność leczenia wpływa nasilenie upośledzenia uwagi u badanych, i czy też efekty różniły się w zależności od częstotliwości interwencji (liczba sesji na tydzień), intensywności interwencji (całkowita liczba godzin interwencji) i rodzaju interwencji.

Autorzy wnioskują, że rehabilitacja w celu redukcji deficytów uwagi po udarze mózgu może poprawić niektóre szczególne aspekty uwagi bezpośrednio po zastosowaniu interwencji. Nie zaleziono dowodów wskazujących, czy korzyści utrzymują się w długim okresie. Jednak zwiększenie uwagi w krótkim okresie może umożliwić pacjentom lepsze zaangażowanie się w rehabilitację i poprawę ich zdolności do radzenia sobie z zadaniami, w których jednocześnie musi być wykonywana więcej niż jedna aktywność np. chodzenie i mówienie. Ważne jest, aby w dalszych badaniach na skutecznością rehabilitacji w celu poprawy uwagi ściśle monitorować efekty, ponieważ bieżąca analiza nie może być podstawa do sformułowania rekomendacji konkretnego postępowania. Ponadto w przyszłych badaniach należy skupić się na zapewnieniu o wyższej jakości metodologicznej i oceniać trwałość efektu oraz badać, czy poprawa uwagi przekłada się na lepsze funkcjonowanie w życiu codziennym.

Czytaj dalej...

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

22 Kongres ESPRM 1-6 maja 2020 w Belgradzie - rejestracja ze zniżka tylko do końca roku

Możliwość skorzystania ze zniżki w opłacie rejestracyjnej na 22 Kongres Europejskiego Towarzystwa Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji w Belgradzie upływa wraz z końcem roku.

Czytaj dalej...

Kliknij tutaj, by zarejestrować się ze zniżką. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Międzynarodowe wytyczne na temat kształcenia w specjalizacji Medycyna Fizykalne i Rehabilitacja i zakres kompetencji zawodowych specjalisty

Komitet ds Edukacji Międzynarodowego Towarzystwa Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji (ISPRM) ogłosił w listopadzie 2019 roku wytyczne na temat kształcenia w specjalizacji Medycyna Fizykalne i Rehabilitacja i zakres kompetencji zawodowych specjalisty. 

Proszę zapoznać się z tym ważnym dla nas dokumentem. 

Klikając tutaj można zostawić komentarz. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

V zdalny kurs: ZASADY I PRAKTYKA LECZENIA ZACHOWAWCZEGO SKOLIOZ

Mam przyjemność powiadomić o otwarciu rejestracji uczestników trzeciej edycji międzynarodowego zdalnego kursu "Principles and Practice of Scoliosis Conservative Treatment (PPSCT)" odbywającego się pod patronatem Seksji Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji UEMS i ESPRM i kierowanego przez prof. Stefano Negrini.  Kurs ma na celu szerzenie zaktualizowanej wiedzy na temat zachowawczego leczenia skolioz wśród uczestników z całego świata. Autorzy Kursu to uznane na świecie największe autorytety w dziedzinie leczenia skolioz.

W 2016 r. z inicjatywy Istituto Scientifico Italiano Colonna Vertebrale (ISICO) uruchomiono coroczny zdalny kurs doskonalący na temat skolioz, otwarty dla uczestników z całego świata. Celem było zaoferowanie profesjonalistom specjalistycznego szkolenia w zakresie zasad i praktyki leczenia skoliozy zachowawczego prowadzonego przez grupę wiodących ekspertów w tej dziedzinie na całym świecie. Pierwsze cztery edycje okazały się wielkim sukcesem zyskując popularność wśród lekarzy na wszystkich kontynentach.

ISICO chętnie dzieli się swoim bogatym doświadczeniem klinicznym i naukowym z uczestnikami kursu, mając nadzieję, że doprowadzi to na całym świecie do poprawy jakości skutecznego leczenia zachowawczego skolioz.

Cele edukacyjne
· nabycie umiejętności wysokiej jakości leczenia osób dotkniętych deformacjami kręgosłupa, zwłaszcza dzieci i młodzieży

· zaznajomienie z teoretycznymi podstawami teoretyczne takiego leczenia

· zaznajomienie z koncepcją ISICO w zakresie oceny pacjentów i procesu podejmowania decyzji terapeutycznych

· zrozumienie współczesnych technik leczenia skolioz, ze szczególnym uwzględnieniem ćwiczeń leczniczych i zaopatrzenia ortotycznego.

Kryteria kwalifikacji:
Chociaż kurs został początkowo stworzony na potrzeby dla lekarzy, jego treść może zainteresować także innych profesjonalistów medycznych i związanych ze zdrowiem zajmujących się leczeniem skolioz.
W trakcie kursu uczestnicy są punktowani na podstawie ich aktywnego udziału w grupach dyskusyjnych i sesjach na żywo. Aby otrzymać certyfikat uczestnictwa i zostać dopuszczonym do egzaminu końcowego wymagane jest uzyskanie minimalnej liczby punktów. Po zdaniu egzaminu końcowego uczestnicy otrzymają certyfikat odpowiedni do wykonywanego zawodu.

Organizacja kursu
Kurs ma w całości charakter zdalny i jest realizowany za pośrednictwem dedykowanej platformy edukacyjnej online. Kurs jest podzielony na 12 modułów, z których każdy trwa dwa tygodnie. Każdy moduł zawiera trzy nagrane wykłady teoretyczne (każdy około 45 minut), do których kursant przystępuje w dogodnym dla niego czasie. Każdy wykład odwołuje się do 2-3 prac naukowych, które należy przeczytać. Każdy moduł obejmuje ponadto trzy grupy dyskusyjne, w których omawiane są konkretne tematy związane z tematem bieżącego modułu, aby aktywizować kursantów i usprawnić proces uczenia się. W trakcie dyskusji w grupach uczestnicy wyrażają opinie i uzasadniają swoje stanowisko w omawianych zagadnieniach. Każdy moduł kończy się sesją online na żywo prowadzoną przez koordynatora, kiedy to omawiane są przypadki kliniczne. Są to jednogodzinne spotkania co dwa tygodnie, które wymagają udziału na żywo w określonym czasie.

Kliknij tutaj po więcej szczegółów dotyczących kursu, oraz aby wzić udział w darmowej lekcji pokazowej.

Uwaga – zapisując się na kurs przed 15 grudnia można skorzystać ze zniżek w opłatach

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

14 Kongres ISPRM, Orlando (4-9 marca 2020)

Zapraszamy do zapoznania się ze wstępnym programem 14 Kongresu ISPRM w Orlando

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Nweslettery ISPRM

Zachęcamy do zapoznania się z newsletterami Międzynarodowego Towarzystwa Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji (ISPRM).

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

22 Kongres ESPRM 1-6 maja 2020 w Belgradzie - końcowy termin zgłaszania prac

Następuje przedłużenie termin zgłaszania zaproszonych abstraktów prac naukowych do niedzieli, 1grudnia 2019.

Kliknij tu, aby zgłosić pracę.

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Europejski kurs online: Terapia falą uderzeniową

Rozpoczął się nabór na III edycję kursu online Extracorporeal Shock Wave Therapy przeznaczonego dla lekarzy rehabilitacji medycznej rekomendowanego przez Europejską  Radę Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji (European College of Physical and Rehabilitation Medicine) we współpracy ze Specjalnym Komitetem Naukowym ds Terapii Falą Uderzeniową ESPRM (Special Interest Scientific Committee for Shock wave Therapy). Kurs jest akredytowany przez Europejską Radę Akredytacyjną ds Kształcenia Podyplomowego UEMS (EACCME) i umożliwia uzyskanie 24 europejskich punktów edukacyjnych. Więcej informacji na temat kursu można znaleźć tutaj. Kurs rozpoczyna się 1 grudnia 2019 i potrwa 4 miesiące. Warunki przyjęcia i procedura rejestracji dostępne na stronie internetowej Europejskiej Rady Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji . 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

22 Kongres ESPRM 1-6 maja 2020 w Belgradzie - dla spóźnialskich

Informujemy o przedłużeniu termin zgłaszania abstraktów prac naukowych do 17 listopada 2019. 

Kliknij tu, aby zgłosić pracę. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

22 Kongres ESPRM w Belgradzie: 1-6 maja 2020: ostatnie dni zgłaszania abstraktów

1 listopada 2019 upływa termin zgłaszania prac na przyszłoroczny Europejski Kongres Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji

Kliknij tu by zgłosić pracę. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Konkurs ISPRM: Innowacje w rehabilitacji 2020

Międzynarodowe Towarzystwo Rehabilitacji i Medycyny Fizykalnej (ISPRM) ogłasza konkurs na innowacyjne rozwiązania w rehabilitacji. W konkursie mogą wziąć udział indywidualnie lub jako członkowie multidyscyplinarnego zespołu, lub w powiązaniu z firmą menedżerowie projektów w dziedzinie zdrowia (inżynierowie, bioinżynierowie, badacze z takich innych dziedzin, takich jak informatyka, robotyka, biomechanika…).

Innowacją może być urządzenie, oprogramowanie, proces lub rozwiązanie organizacyjne. Warunkiem udziału w konkursie jest, by zgłaszna innowacja była w okresie 14 Kongresu ISPRM (4-9 marca 2010, Orlando) w fazie wdrożenia, ale przed wprowadzeniem na rynek. Jury oceni nowatorski charakter projektu, przydatność, możliwości rozwoju i korzyści ekonomiczne.

Termin zgłoszeń upływa 15 stycznia 2020

Zwycięzca prócz propagacji swojej innowacji na forum Światowego  Kongresu otrzyma nagrodę finanową i roczne bezpłatne członkostwo w ISPRM

Jeśli potrzebujesz więcej informacji na temat konkursu, wyślij e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

22 Kongres ESPRM w Belgradzie (1-6 maja 2020) Dwa tygodnie od zamknięcia przyjmowania streszczeń

Termin zgłaszania streszczeń na przyszłoczony Kongres Europejskiego Towarzystwa Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji upływa w piątek 1 listopada 2019

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Nowości Cochrane Rehabilitation - październik 2019

Ćwiczenia mięśni oddechowych u dzieci i dorosłych z chorobami nerwowo-mięśniowymi

Choroby nerwowo-mięśniowe charakteryzują się postępującą utratą siły mięśniowej. Zjawisko to dotyczy również mięśni oddechowych. W przypadku zajęcia mięśni oddechowych w obrazie choroby pojawiają się zaburzenia wentylacji, dochodzi do redukcji pojemności życiowej i niedobór rozszerzania ściany klatki piersiowej w cyklu oddechowym. Typowymi objawami są duszność, przyspieszenie oddechu, włączanie dodatkowych mięśni oddechowych, paradoksalne oddychanie, trudności w odkrztuszaniu i infekcje dróg oddechowych. Spadek wydolności mięśni oddechowych redukuje wpływa na funkcjonowanie ograniczając wydolność w czynnościach codziennych i pogarszając jakość życia.

Przekonanie, że mięśnie oddechowe należą do mięśni szkieletowych, których działanie można poprawić poprzez ćwiczenia leży u podstaw stosowania ćwiczeń terapeutycznych mięśni oddechowych. Niektóre techniki ćwiczeń zmierzają do poprawy siły i wytrzymałości mięśni wdechowych i wydechowych. Trening siłowy mięśni wdechowych lub wydechowych opiera się na stosowaniu obciążeń większymi oporami w warunkach niskiego przepływu powietrza przez drogi oddechowe, podczas gdy trening wytrzymałościowy obejmuje ćwiczenia tych grup w warunkach niskich oporów i wysokiego przepływu.

Niedobór wiedzy co do skuteczności ćwiczeń mięśni oddechowych u osób z chorobami nerwowo-mięśniowymi stał się przyczyną przeglądu Cochrane mającego na celu zebranie dostępnych dowodów na skuteczność i bezpieczeństwo ćwiczeń mięśni oddechowych w tej populacji.

Zidentyfikowano 11 randomizowanych badań kontrolowanych z udziałem 250 pacjentów ze stwardnieniem zanikowym bocznym, dystrofią mięśniową Duchenne'a, dystrofią mięśniową Beckera, dystrofią mięśniową kończynowo-obręczową i miastenią.

Uzyskane dowody mają jakość zredukowaną w wyniku różnorodności badanych grup, protokołów i narzędzi pomiarowych. Ćwiczenia mięśni oddechowych mogą powodować pewną poprawę czynności płuc u pacjentów ze stwardnieniem zanikowym bocznym i dystrofią Duchenne'a. Wpływ ćwiczeń mięśni oddechowych na fizyczne funkcjonowanie i jakość życia jest niepewny, ale ten aspekt był badany jedynie u pacjentów ze stwardnieniem zanikowym bocznym. W badaniach nie stwierdzono, czy ćwiczenia mięśni oddechowych mają efekt profilaktyczny w postaci redukcji częstości nieplanowanych hospitalizacji z powodu infekcji oddechowych lub zaostrzenia niewydolności oddechowej. W podsumowaniu Autorzy przeglądu stwierdzili, że ćwiczenia mięśni oddechowych mogą poprawić wydolność płuc i siłę mięśni oddechowych w niektórych chorobach nerwowo-mięśniowych, ale badania nie wykazały znaczącego wpływu na funkcjonowanie fizyczne i jakość życia.

Ćwiczenia gibkości u osób dorosłych z fibromialgią

Fibromialgia to stan zdrowia, w którym występuje uogólniony przewlekły ból ciała trwający co najmniej trzy miesiące. Częstość występowania fibromialgii w populacji światowej wynosi 2,7%, zaś stosunek kobiet do mężczyzn 3: 1. Pacjenci doświadczają problemów w funkcjonowaniu fizycznym, takich jak zmęczenie, poczucie sztywności, rozległa tkliwość mięśni, zaburzenia równowagi, spadek napędu (w tym popędu seksualnego) oraz nadwrażliwość na dotyk, hałas, jasne światło, zapachy i zimno. Mogą towarzyszyć zaburzenia funkcji poznawczych (uwagi, pamięci) i psychicznych (spadek nastroju, zaburzenia snu, lęk, depresja). Problemy te prowadzą do obniżenia jakości życia, utraty wydajności w działaniu, spadku szansy uzyskania lub utrzymania pracy za wynagrodzeniem i innych form niepełnosprawności. Zdarzenie traumatyczne może wyzwolić fibromialgię poprzez uaktywnienie predyspozycji genetycznej w wyniku nieprawidłowej reakcji stresowej osi podwzgórze-przysadka. Istnieje potrzeba opracowania skutecznej niefarmakologicznej strategii zindywidualizowanego postępowania jako leczenia pierwszego rzutu.

Ćwiczenia zmierzające do zwiększenia lub utrzymania zakresu ruchomości dużych połączeń stawowych (barki, biodra, kolana, stawy skokowe, kręgosłup), poprawienia stabilności postawy, równowagi, siły mięśni, redukcji sztywności, poprawienia ogólnej funkcji fizycznej i sprawności psychicznej mogą być przydatne u pacjentów z fibromialgią. Ćwiczenia te są przedmiotem badań na coraz większych grupach osób z fibromialgią, a zastosowanie wynikających z nich wytycznych może prowadzić do realnych korzyści.

Celem przeglądu Cochrane jest ocena korzyści i skutków ubocznych ćwiczeń gibkości u dorosłych z fibromialgią. Zidentyfikowano 12 randomizowanych badania kontrolowanych z siedmiu krajów, z udziałem 743 osób. Średni wiek w badanej populacji wynosił 48,6 lat. W siedmiu badaniach uczestniczyły wyłącznie kobiety. Za ćwiczenia gibkości przyjęto ćwiczenia rozciągające dużych grup mięśniowych wykonywane w pełnym zakresie ruchu. Ćwiczenia były realizowane w warunkach domowych i odbywały się pod nadzorem terapeuty lub bez. Długość badanych programów ćwiczeń wynosiła 4-20 tygodni, zalecona częstość wykonywania 1-3 razy dziennie przez 40-60 minut. Czas pojedynczego rozciągnięcia mięśni wynosił 6-60 sekund, jednak informacji o intensywność rozciągania w większości publikacji nie podano.

Efekt ćwiczeń gibkości porównywano z brakiem leczenia, programem ćwiczeń aerobowych  środowisku suchym, ćwiczeniami oporowymi lub innymi interwencjami. Główne porównanie dotyczyło ćwiczeń gibkości i ćwiczeń aerobowych. Do najważniejszych wyników zaliczono: jakość życia związaną ze zdrowiem (HRQoL), intensywność bólu, sztywność, męczliwość i funkcjonowanie fizyczne. Subiektywne parametry mierzono w skali od 0 do 100 przy użyciu swoistego kwestionariusza funkcji Fibromyalgia Impact Questionnaire (FIQ). Wyższe wartości pomiarów wskazywały na gorsze funkcjonowanie. Analizowano również zdarzenia niepożądane odnotowując wycofanie się pacjenta z programu i skutki uboczne w postaci np. obrzęku lub zapalenia ścięgien.

W porównaniu z ćwiczeniami aerobowymi ćwiczenia gibkości okazały się przynosić niewielką korzyść po 8–20 tygodniach. Wyniki uzyskane przez uczestników ćwiczeń gibkości wskazywały na męczliwość o 4% niższą, zaś sztywność o 30% niższą, jakość życia związaną ze zdrowiem jako o 4% gorszą, funkcjonowanie fizyczne o 6% gorsze, zaś intensywność bólu o 5% wyższą w porównaniu do grupy kontrolnej. Odsetek osób wycofujących się z programu leczenia był zbliżony w obu grupach. Informacje o innych skutkach ubocznych były skąpe; w jednym badaniu odnotowano epizod lokalnego obrzęku w przebiegu zapalenia ścięgien, jednak nie wykazano jednoznacznego związku tego rozpoznania  z ćwiczeniami gibkości.

Jakość uzyskanych dowodów wahała się między niską a bardzo niską z powodu niskiej liczebności badanych grup oraz wysokie ryzyko stronniczości. Odnotowano brak pewności co do długoterminowych efektów ćwiczeń rozciągających i relatywną dobrą tolerancję ćwiczeń z podobnymi wskaźnikami wycofania się z badania w grupach interwencji i kontrolnej i rzadkimi zdarzeniami niepożądanymi. W przyszłych badaniach nad skutecznością ćwiczeń gibkości u pacjentów z fibromialgią autorzy przeglądu rekomendują kalkulowanie mocy próby, dokładne odnotowywanie charakterystyki badanych grup i uwzględnianie szczegółowych informacji na temat interwencji stosowanych w grupach badanych i kontrolnych.

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

22 Kongres ESPRM - ostatni miesiąc zgłaszania abstraktów

Pozostało niespełna 25 dni do zamknięcia fazy składania abstraktów na 22 Kongres Europejskiego Towarzystwa Medycyny Fizkalnej i rehabilitacji, Belgrad 1-6 maja 2020.

Aby zgłosić abstrakt kliknij tutaj. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Deklaracja Bolońska – zachęcenie do poparcia

27 sierpnia 2019 w Bolonii we Włoszech, dzień przed 15 konferencją Stowarzyszenia na rzecz Postępu Technologii Wspomagających w Europie( Association for the Advancement of Assistive Technology in Europe - AAATE). podczas spotkania wysokiego szczebla, w którym wzięli udział przedstawiciele organizacji międzynarodowych, w tym WHO i Komisji Europejskiej oraz reprezentanci usługodawców i osób z niepełnosprawnością miała miejsce proklamacja Deklaracji Bolońskiej .

Deklaracja Bolońska to krótki, ale inspirujący dokument polityczny wzywającego do działań i wskazującego kierunek zmian mających na celu popularyzację stosowania technologii wspomagających funkcjonowanie u osób niepełnosprawnych (dokument w załączeniu).

Z powodu doniosłości podjętej tematyki dla praktyki w zakresie rehabilitacji Zarząd Polskiego Towarzystwa Rehabilitacji, jak i Prezydent Sekcji Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji Unii Europejskich Lekarzy Specjalistów prof. Mauro Zampolini , oraz Prezydent Europejskiej Rady Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji prof. Maria Gabriella Ceravolo rekomendują nie tylko rozpowszechnienie wiedzy o Deklaracji w środowiskach Państwa praktyki, wykorzystanie w działaniach naukowych, dydaktycznych i społecznych, ale i zachęca do dołączenia do grupy organizacji i osób oficjalnie wyrażających poparcie dla tej inicjatywy.

Kliknij tu, by poprzeć Deklarację Bolońską

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

14 Kongres ISPRM, Orlando, Floryda - otwarta rejestracja

Informujemy o otwarciu rejestracji na 14 Kongres Międzynarodowego Towarzystwa Rehabilitacji i Medycyny Fizykalnej i 53 Coroczny Meeting  Stowarzyszenia Akademickich Lekarzy Rehabilitacji Medycznej (Association of Academic Physiatrists - AAP), organizowany w  Orlando, USA w terminie 4-9 marca 2020.

Aby dowiedzieć się więcej lub się zarejestrować, kliknij TUTAJ. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

22 Kongres Europejskiego Towarzystwa Medycyny Fizykalnej i Rehabilitacji

W dniach 1-6 maja 2020 w Belgadziej odbędzie się 22 Kongres ESPRM.

Termin zgłaszania prac upływa 1 listopada 2019 roku. Aby zgłosić pracę kliknij tu

Skorzystanie z niskich opłat zjazdowych  jest możliwe przy rejestracji przed końcem 2019 roku. Kliknij by się zarejestrować.  

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

14 Kongres ISPRM w Orlando - ostatni dzwonek!!!

19 września upływa termin zgłaszania prac na 14 Kongres Międzynarodowego Towarzystwa Rehabilitacji i Medycyny Fizykalnej odbywający się w Orlando w dniach 4-9 marca 2020. Aby zgłosić pracę kliknij tutaj. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Rehabilitacja strategią zdrowia 21 wieku

Proszę o zapoznanie się z artykułem opisującym stanowisko Światowej Organizacji Zdrowia w kwestii roli kompleksowej rehabilitacji w globalnej strategii zdrowia XXI wieku. 

Kategoria: Aktualności międzynarodowe

Kurs online BIOMECHANICS4REHAB

Z przyjenością informuję, że trzecia edycja kursu online BIOMECHANICS4REHAB jest planowana w okresie 18 października - 18 grudnia 2019. Sczegółowe informacje znajdują się w załączonym dokumencie.

Można się już zarejestrować na kurs

Kategoria: Aktualności międzynarodowe